Badanie Stanford: AI najmocniej uderza w stanowiska dla początkujących pracowników

Ekonomiści z Uniwersytetu Stanforda opublikowali zaktualizowane badania, które sugerują, że sztuczna inteligencja (AI) znacząco wpływa na rynek pracy, szczególnie w segmencie stanowisk dla początkujących pracowników. Zauważono spadek zatrudnienia wśród młodych osób w zawodach najbardziej narażonych na wpływ AI, podczas gdy starsi pracownicy wydają się być w dużej mierze niezagrożeni. Badanie to, zatytułowane „Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of Artificial Intelligence”, jest rozszerzoną wersją ubiegłorocznego raportu, wzbogaconą o świeże dane i udoskonalone statystyki.

Rosnąca luka w zatrudnieniu dla młodych

Zaktualizowane dane pokazują, że trendy zatrudnienia zidentyfikowane w zeszłym roku dla pracowników na stanowiskach początkujących utrzymują się i pogłębiają. Obecnie poziom zatrudnienia dla osób w wieku od 22 do 25 lat w zawodach najbardziej „narażonych na AI” jest o 19 procent niższy niż w przypadku ich rówieśników w dziedzinach mniej podatnych na zakłócenia ze strony sztucznej inteligencji. W zeszłym roku różnica ta wynosiła zaledwie 13 procent.

Do określenia tych liczb badacze wykorzystali dużą podpróbkę anonimowych, wysokiej częstotliwości danych płacowych, regularnie agregowanych przez firmę zarządzającą zasobami ludzkimi ADP. Zespół ocenił „narażenie” każdego zawodu na zakłócenia AI, używając zarówno wskaźnika potencjalnego wpływu na rynek pracy, ustalonego przez poprzednich badaczy, jak i Anthropic Economic Index. Ten ostatni analizuje, w jaki sposób różne zawody faktycznie wykorzystują model Claude w codziennej pracy (Google opublikowało podobny raport oparty na wykorzystaniu Gemini w zawodach).

Analizując dane w skali całej gospodarki, badacze nie znaleźli znaczącej różnicy w ogólnym zatrudnieniu między zawodami najbardziej i najmniej dotkniętymi przez AI. Jednak po wyodrębnieniu pracowników w wieku 22 do 25 lat, okazało się, że od 2022 roku zatrudnienie w 40 procentach zawodów najbardziej „dotkniętych AI” spadło o około 11 procent. W 60 procentach zawodów z najmniejszym wpływem AI, zatrudnienie dla tych młodych pracowników wzrosło o 10 procent w tym samym okresie.

Automatyzacja a augmentacja AI

Badacze zauważyli, że zjawisko to przejawia się głównie poprzez niższe wskaźniki zatrudniania nowych pracowników na stanowiska początkujące w dziedzinach dotkniętych AI, a nie przez zwiększone zwolnienia czy rezygnacje. Stwierdzono również, że skutki na rynku pracy w tej grupie wiekowej dotyczyły głównie niższego ogólnego zatrudnienia, a nie obniżonych stawek wynagrodzenia.

Nie wszystkie zawody, które wykazują potencjał „zakłóceń” przez AI, są jednakowo zagrożone. W swoim Indeksie Ekonomicznym Anthropic rozróżnia zapytania związane z zadaniami, które są „automatyzujące” (całkowicie zastępujące pracę wykonywaną wcześniej przez człowieka) lub „augmentujące” (pomagające pracownikom być bardziej efektywnymi w zadaniach, w których nadal są potrzebni). Według tej miary, zawody takie jak „księgowi i audytorzy” oraz „recepcjoniści i pracownicy informacji” znalazły się wśród tych najbardziej podatnych na automatyzację AI. Z kolei zawody takie jak „dyrektor generalny” i „pielęgniarka” najczęściej wykorzystywały augmentację AI.

Nie zaskakuje, że zawody, w których automatyzacja AI jest powszechna, wykazują najgorsze względne poziomy zatrudnienia dla pracowników na stanowiskach początkujących. Badacze piszą, że „wyniki są zgodne z tym, że zastosowania AI zorientowane na automatyzację zastępują pracę, podczas gdy zastosowania komplementarne są związane z płaskim lub rosnącym zatrudnieniem”.

Wiedza skodyfikowana a wiedza ukryta

Badacze wysunęli również teorię, że pracownicy na stanowiskach początkujących mogą być szczególnie dotknięci wpływem AI na prace wymagające wiedzy skodyfikowanej – czyli „formalnej, ustandaryzowanej, udokumentowanej wiedzy, którą można nauczyć poprzez edukację, podręczniki lub pisemne procedury”. Kontrastuje to z pracami, gdzie AI głównie uzupełnia bardziej wiedzę ukrytą doświadczonego pracownika, która jest „nabywana poprzez praktykę, mentoring i wielokrotne narażenie na rzeczywiste sytuacje”.

Aby przetestować tę hipotezę, badacze wykorzystali wymagany poziom formalnego wykształcenia z obszernej bazy danych zawodowych O*NET jako wskaźnik tego, jak bardzo dana praca opiera się na wiedzy skodyfikowanej. Analizując dane dotyczące zatrudnienia, stwierdzili, że „zawody z wyższą wiedzą skodyfikowaną mają wolniejszy wzrost zatrudnienia na stanowiskach początkujących, podczas gdy zawody z wyższą wiedzą ukrytą mają szybszy wzrost zatrudnienia dla pracowników w średnim wieku i starszych”.

Jednocześnie badacze odkryli, że wyższe wykształcenie może nadal służyć jako bufor przeciwko skutkom zatrudnienia zidentyfikowanym przez Stanford. Jak piszą, zawody z wyższym odsetkiem absolwentów uczelni wykazywały bardziej „stłumione różnice między zawodami bardziej i mniej narażonymi” na AI. Z kolei w zawodach z niewielką liczbą absolwentów uczelni, „zawody najmniej narażone na AI [odnotowały wzrost zatrudnienia], a zawody najbardziej narażone [spadek zatrudnienia]”.

Erik Brynjolfsson, główny badacz, w niedawnym wywiadzie dla The Washington Post, ostrzega, że obecne trendy sugerują bliską przyszłość, w której miejsca pracy dla osób zatrudnionych w erze przed AI w dużej mierze się utrzymają, podczas gdy wiele miejsc pracy dla wchodzących na rynek pracy pokoleń zacznie znikać. Podkreśla, że „mierzone efekty na stanowiskach początkujących są realne, trwałe i poszerzające się”, wyrażając obawę o rynek pracy, który utrzymuje ogólny poziom zatrudnienia, jednocześnie „po cichu zamykając drogę dla osób rozpoczynających karierę”. Wyniki te wskazują na potrzebę adaptacji systemów edukacji i szkoleń, aby przygotować młodych ludzi na zmieniające się realia rynku pracy, gdzie zdolność do wykorzystania AI jako narzędzia augmentującego, a nie zastępującego, będzie kluczowa dla sukcesu zawodowego.

Źródło: arstechnica.com