Sztuczna inteligencja a rynek pracy: nowe dane komplikują debatę o utracie miejsc pracy

Obawy dotyczące utraty miejsc pracy z powodu sztucznej inteligencji narastają z każdym ogłoszeniem o zwolnieniach. Do maja 2026 roku około 90 000 redukcji etatów w USA powiązano z AI, a niektóre prognozy mówią o eliminacji nawet 15% amerykańskich miejsc pracy w ciągu najbliższych pięciu lat. Obietnice branży technologicznej, że AI stworzy również nowe stanowiska, nie uspokajają obaw, zwłaszcza wśród młodszych pokoleń zastanawiających się nad perspektywami zatrudnienia po ukończeniu studiów.

Nowe światło na wpływ AI na zatrudnienie

Najnowszy raport przygotowany przez Ramp i Revelio Labs – firmy śledzące odpowiednio wydatki przedsiębiorstw na AI oraz dane dotyczące siły roboczej z niemal 22 000 firm – wprowadza nowe, bardziej złożone spojrzenie na tę kwestię. Badanie to komplikuje dotychczasową, pesymistyczną narrację.

Raport ujawnia, że przedsiębiorstwa, które znacząco inwestują w sztuczną inteligencję, odnotowują szybszy wzrost liczby pracowników. Dotyczy to nawet stanowisk niższego szczebla, które często są wskazywane jako najbardziej zagrożone automatyzacją. Firmy określane jako „intensywni użytkownicy” AI – czyli te, które w pierwszych trzech miesiącach wydawały średnio 30 dolarów na pracownika miesięcznie na rozwiązania AI – zwiększyły zatrudnienie o 10,2%.

Co więcej, wzrost liczby pracowników zaobserwowano w różnych działach, w tym w inżynierii, sprzedaży, administracji, obsłudze klienta, finansach, marketingu oraz na stanowiskach naukowych. Najsilniejszy wzrost zatrudnienia wśród intensywnych użytkowników AI wystąpił w sektorze informacyjnym, obejmującym firmy z branży oprogramowania, internetu, mediów i technologii.

Niejednoznaczne wnioski i rosnące nierówności

Mimo tych pozytywnych sygnałów, dane nie są tak jednoznaczne, jak mogłoby się wydawać. Raport w dużej mierze koncentruje się na firmach technologicznych, zajmujących się pracą koncepcyjną – często wspieranych przez fundusze venture capital i tak czy inaczej szybko rosnących. To sprawia, że trudno jest jednoznacznie stwierdzić, czy to AI przyczynia się do zatrudnienia, czy też po prostu pojawia się w firmach, które i tak dynamicznie się rozwijają.

Autorzy raportu przyznają: „Ten dokument nie dowodzi, że AI powszechnie tworzy miejsca pracy, ale zaprzecza twierdzeniom, że AI doprowadzi do powszechnych strat miejsc pracy”. Podważa również tezy o całkowitej eliminacji stanowisk juniorskich. Chociaż wcześniejsze badania Goldman Sachs wskazywały, że AI spowodowała likwidację około 16 000 miejsc pracy netto miesięcznie w ciągu ostatniego roku, dotykając głównie pracowników z pokolenia Z i osób na stanowiskach początkowych, to w firmach technologicznych raport Ramp i Revelio Labs odnotowuje wzrost zatrudnienia na stanowiskach niższego szczebla o 12%.

Można zatem wnioskować, że AI nie zawsze jest narzędziem zastępowania pracy ludzkiej, ale może być narzędziem do ekspansji firmy. W przypadku firm z branży oprogramowania i technologii, AI może obniżać koszty lub przyspieszać produkcję kluczowych wyników, takich jak pisanie kodu, debugowanie, tworzenie narzędzi wewnętrznych, dokumentacji technicznej i wspieranie rozwoju produktów. Niższe koszty produkcji w tych obszarach mogą zwiększać opłacalność ekspansji całej firmy, a nie tylko zespołu inżynierskiego.

Jednakże, firmy, które jedynie kupują subskrypcje i przeprowadzają pilotaże, ale nie dokonują trwałych inwestycji, zazwyczaj nie odnotowują wzrostu zatrudnienia. To zjawisko może prowadzić do pogłębiania się przepaści między firmami posiadającymi zasoby – takie jak kapitał, personel techniczny, sieci założycielskie i zdolności zarządcze – a tymi, które utknęły na etapie eksperymentowania z subskrypcjami. Innymi słowy, raport sugeruje, że to firmy już posiadające odpowiednie zasoby czerpią największe korzyści z adopcji AI.

Autorzy dokumentu spekulują, że ten podział może się pogłębiać, stwierdzając: „Firmy bez tych kanałów mogą pozostać w tyle”.

Szersze konsekwencje dla przyszłości pracy

Przedstawione dane wskazują na złożony i zróżnicowany wpływ sztucznej inteligencji na rynek pracy. Zamiast jednoznacznej wizji masowych zwolnień, pojawia się obraz, w którym AI może być katalizatorem wzrostu i tworzenia miejsc pracy, zwłaszcza w sektorach innowacyjnych i wśród firm zdolnych do strategicznych inwestycji. Kluczowe wydaje się nie samo wdrożenie AI, lecz zdolność organizacji do integracji tych technologii w sposób, który wspiera ekspansję i zwiększa efektywność, co może prowadzić do dalszego pogłębiania się różnic między liderami a resztą rynku.

Źródło: techcrunch.com